Odbij poziv, okrivi Crkvu

Neko je napisao pismo Svetom Sinodu. Niko ga nije potpisao. Tvrdi da govori u ime „vernika Saborne crkve Svetog Save, Klivlend, Ohajo," i prosleđeno je sveštenstvu i parohijama širom Eparhije Istočnoameričke. Traži od Sinoda da interveniše preko glave Eparhijskog Arhijereja. Opisuje isključenost, tišinu i patnju. Ono što ne opisuje jeste bilo šta što su sami autori učinili.

Pismo tvrdi da se više od dvadeset i dve nedelje „veliki broj vernika nalazi ispred svog hrama." Ono što ne kaže jeste zašto. Vrata Saborne crkve Svetog Save bila su otvorena za svako zakazano bogosluženje tokom čitavog ovog perioda. Nijednom parohijaninu nije uskraćen pristup Svetoj Liturgiji. Izbor da se ostane napolju je upravo to: izbor, koji su doneli pojedinci uključeni u kontinuiranu demonstraciju protiv zakonitog premeštaja sveštenika i kanonski postavljenog Privremenog Odbora Staratelja koji deluje na osnovu člana 47. Eparhijskog pravilnika.

Pismo žali što su deca odvojena od liturgijskog života Crkve. Ovo je ozbiljna briga i zaslužuje ozbiljan odgovor. Odrasli odgovorni za tu decu su ti koji su odlučili da ih drže napolju. Nijedno dete nije odbijeno na vratima katedrale. Staviti decu u središte crkvenog spora, a zatim apelovati na emotivnu težinu njihovog odsustva, nije svedočenje. To je sredstvo pritiska.

Pismo pominje sudske pozive, učešće policije i ograničenja pristupa. Ono što izostavlja jeste ponašanje koje je izazvalo te mere. Nina Marković, koja je organizovala i predvodila demonstracije ispred katedrale tokom čitavog ovog perioda, primila je pismo sa zahtevom za prekid delovanja na crkvenom imanju. Nastavila je da se pojavljuje i organizuje kršeći njegove odredbe. Pismo pita zašto su verni napolju. Dokumentovani zapisi već odgovaraju na to pitanje.

Pored onoga što pismo izostavlja, tu je i pitanje kako je poslato. Zaobilaženje parohijskog sveštenika, Privremenog Odbora i Eparhijskog Arhijereja radi direktnog obraćanja Svetom Sinodu nije manji proceduralni propust. To je suštinsko kršenje pravoslavnog crkvenog poretka. Član 68. Eparhijskog pravilnika uspostavlja jasan lanac za žalbe i prigovore: preko Upravnog odbora, preko parohijskog sveštenika i do Eparhijskog upravnog odbora. Autori ovog pisma nisu ispoštovali ništa od toga. Razlog je jasan: taj lanac vodi preko Vladike Irineja, a čitava svrha pisma je da se on zaobiđe. Prema Ustavu Srpske Pravoslavne Crkve, Eparhijski Arhijerej je duhovni poglavar svoje eparhije. On njome upravlja. Odgovoran je za sveštenstvo, za parohije i za pastirski život vernih na svojoj kanonskoj teritoriji. Pisati mimo njega Sinodu nije poziv u pomoć. To je javna izjava da ovi pojedinci ne prihvataju vlast sopstvenog episkopa, upravo onu vlast pod kojom tvrde da traže pomirenje. Ta protivrečnost nije slučajna. Ona je suština samog spora.

Pismo se završava uveravanjem da njegovi autori ne traže optužbu, već svedočenje. Svedočenje, međutim, zahteva svedoka koji je spreman da se identifikuje. Anonimno pismo, prosleđeno bez potpisa, koje traži od crkvenih vlasti da postupaju na osnovu neproverenih tvrdnji, nije svedočenje. To je pritisak.

Tu je i pitanje novca. Kampanja na platformi GiveSendGo pokrenuta je koristeći registrovano ime Saborne crkve Svetog Save, prikupljajući sredstva od donatora pod prividom ovlašćenja parohije. Nije odobrena od strane Privremenog Odbora Staratelja, jedinog tela sa pravnim legitimitetom da deluje u ime crkveno-školske opštine. Prikupljena sredstva su navodno namenjena finansiranju sudskog postupka protiv same Crkve. Donatori imaju pravo da postave jednostavno pitanje: šta se tačno može tužiti? Episkop je primenio svoju kanonsku vlast nad svešteničkim postavljenjem, ovlašćenje potvrđeno od strane Vrhovnog suda SAD u presudi Srpska Pravoslavna Eparhija protiv Milivojevića (1976) i zaštićeno doktrinom ministerijalnog izuzetka. Osnova za bilo kakvu građansku tužbu ostaje, u najboljem slučaju, nejasna. Ono što, međutim, postoji jeste neovlašćena kampanja prikupljanja sredstava vođena pod imenom registrovanog verskog pravnog lica bez znanja ili pristanka njegovog upravnog odbora. To nije dobro upravljanje. To je pitanje koje poziva na regulatorni nadzor.

Obrazac je vredno posmatrati u celini. Svaki put kad je Crkva nastavila sa redovnim životom parohije, odgovor je bila eskalacija: ulične demonstracije, medijski nastupi, kampanje na društvenim mrežama, a sada i anonimna pisma Svetom Sinodu vremenski usklađena sa najsvetijim vikendom liturgijske godine. U svakoj fazi, pozivi na povratak u život parohije su odbijani, i svako odbijanje je praćeno javnom tvrdnjom o isključenosti. Redosled je dosledan: odbij poziv, a zatim optuži Crkvu da ga nije uputila.

Čak i dok ovo pismo kruži sa svojim apelima na dijalog i jedinstvo, isti krugovi su uputili javni poziv demonstrantima da se okupe u katedrali ovog Vaskršnjeg vikenda kako bi „pozdravili" Vladiku Irineja „kako dolikuje njegovom karakteru i delima." Kontrast ne zahteva komentar. Pokret koji tvrdi da traži pastirski dijalog ne mobiliše konfrontacije tokom Vaskršnjeg bogosluženja.

Verni Eparhije i oni u inostranstvu zaslužuju činjeničnu jasnoću, a ne retoričku inscenaciju. Vrata katedrale ostaju otvorena. Uvek su i bila.